Schrijver Murat Isik creëert nieuw literair verleden

Tekst: Ria Tuenter
Foto’s: Gerard Mühlradt Fotografie

VARSSEVELD – Vorige week donderdagavond, midden in de Boekenweek, was schrijver Murat Isik te gast in het Borchuus. Boekhandel Rutgers had de schrijver van het Boekenweekessay ‘Mijn moeders strijd’ uitgenodigd om hierover te vertellen en over zijn boeken ‘Verloren grond’ en ‘Wees onzichtbaar’. Hij werd geïnterviewd door Joyce de Schepper.

Isik vertelt hoe hij schrijver werd: “Ik had als kind al een enorme liefde voor lezen en schrijven. Dan ging ik met mijn moeder naar de bibliotheek in de Bijlmer. Of ik kocht voor twee kwartjes tweedehands stripboeken van Marvel op de markt. Via die superhelden raakte ik bevangen door de leeskoorts. Later ging ik zelf korte verhaaltjes schrijven. Over sport, dat ik het winnende doelpunt maakte en dat soort jongensfantasieën. Daar is het zaadje geplant. Toen ik tijdens mijn studie een cursus creatief schrijven volgde, zei docent Peter van Beek: ‘Jij komt er wel!’ Dat was precies wat ik moest horen om echt voor het schrijverschap te kiezen. Net als mijn opa van vaders kant heb ik een enorme drang om te vertellen. Ik wil daarbij authentiek zijn en mijn lezer het verhaal intrekken. Dan moet je het persoonlijke niet schuwen. Ik hoor vaak dat mensen mijn boeken vrijwel in één adem uitlezen. Ze maken de reis mee en zijn op de plekken die ik beschrijf. Ze ruiken en proeven het verhaal.”

Zijn tweede boek ‘Wees onzichtbaar’ werd een absolute bestseller. Winnaar van de Libris Literatuur Prijs 2018 en winnaar van de Boekhandels Prijs 2018. Een roman over een Turkse jongen die opgroeit in de Bijlmer in de jaren tachtig. Hij moet zich staande houden in een harde wereld. Op school wordt hij gepest, de leraren onderschatten hem en hij wordt niet gezien. Ook niet in het gezin waarin hij opgroeit met een tirannieke vader en een moeder die een harde emancipatiestrijd voert. “Voor dit boek heb ik snippers en echo’s uit het verleden gebruikt en dit overgoten met een fictieve saus”, zegt Isik. “Ik heb een nieuw literair verleden gecreëerd.”

Tijdens zijn vwo-tijd was Isik diep ongelukkig, vertelt hij. “Ik werd ‘Schoonmaker’ genoemd en droeg schoenen van de Bristol terwijl iedereen Nikes had. Een vreselijke tijd. Door de aansporingen van mijn moeder heb ik doorgezet. Ik wilde haar niet teleurstellen. Op school werd creativiteit ook totaal niet gestimuleerd. Daardoor ontstaat verveling, wat weer leidt tot pestgedrag. Ook nu nog wordt het niveau van kinderen uit achterstandswijken enorm onderschat. Daag ze juist uit! Er gaat heel veel potentie verloren doordat leerlingen onderschat worden.”

Op verzoek van De Schepper schetst Isik hoe zijn werkdag eruit ziet als hij met een boek bezig is. “Ik sta vroeg op om zo snel mogelijk achter mijn laptop te kruipen, zonder in allerlei social-media valkuilen te vallen. Ik moet een zuivere mindset hebben. In blokken van circa anderhalf uur – met een playlist op mijn koptelefoon – daal ik dan af, de diepte in. Zo raak ik in een bepaalde roes en glijd ik als ik in een goede flow zit als een schaatser door het verhaal. Elke slag is raak. Maar op een minder goede dag is het ook écht werken.”

Aan het eind van het interview vraagt De Schepper hoe het is om zichtbaar te zijn? “Als een boek zijn weg naar het publiek vindt, is dat fijn. Dat raakt me. Elke schrijver wil immers gelezen worden. Het is ook leuk om lezers te ontmoeten. Maar mijn natuurlijke habitat is toch achter mijn laptop. Die rust! Na alle hectiek van een Boekenweek heb ik echt heimwee naar die plek.”

Murat Isik
winnaar van de Libris Literatuur Prijs 2018
met het boek Wees onzichtbaar

Donderdag 28 maart 2019
Aanvang 20.00 uur
In het Borchuus

te Varsseveld


Murat Isik is schrijver
van het Boekenweekessay 2019
interview door Joyce de Schepper

De Nederlandse schrijver en jurist Murat Işık (İzmir, 1977) is van Zaza-Turkse afkomst. Hij studeerde rechtsgeleerdheid aan de Universiteit van Amsterdam en San Francisco State University.
Isik won met Wees onzichtbaar de Libris Literatuur Prijs en de Boekhandelsprijs. Daarnaast werd het uitgeroepen tot Beste Boek van het Jaar 2017 en was het voor talloze andere prijzen genomineerd. Het wordt ook bewerkt voor een TV-serie.

Wees onzichtbaar vertelt het verhaal van de Turkse Metin Mutlu, die in 1983 op 5-jarige leeftijd met zijn ouders en zus naar Nederland komt. Het gezin betrekt een flat in de Bijlmermeer, een wijk die in razend tempo verpaupert. Metin voelt zich onveilig in die omgeving maar ook thuis, door zijn onvoorspelbare en gewelddadige vader. Gaandeweg en gelijktijdig met zijn emanciperende moeder veranderen de verhoudingen.

Ik wilde de echte Bijlmer laten zien van binnenuit in al zijn rauw- en hardheid.

Maar ik wilde ook de warme en kleurrijke kant laten zien die er ook is.”

Publicaties van Murat Isik

  • Tijdens ‘Juni Kunstmaand 2007’ won Isik de verhalenwedstrijd met zijn korte verhaal De purperen citroen. Dit verhaal is vertaald in een theaterstuk.
  • In 2011 kreeg hij de El Hizjra Literatuurprijs voor het korte verhaal De laatste reis.
  • In 2012 kwam zijn eerste roman uit, Verloren Grond. Hij ontving er de Bronzen Uil Publieksprijs mee en werd genomineerd voor de Academica Literatuurprijs. Verloren Grond vertelt de familiegeschiedenis van zijn ouders in Oost-Turkije.
  • In het kader van een prijsvraag voor de Maand van het Spannende Boek in 2014 verscheen een speciale uitgave -een kort verhaal- van Isik: De onaangekondigde dood van mijn vriend.
  • In 2017 kwam zijn tweede roman uit: Wees Onzichtbaar. Hij won hiermee de prestigieuze Libris Literatuur Prijs 2018 en de Boekhandelsprijs 2018. Bovendien werd de roman gekozen tot het Boek van het jaar 2017 bij NRC Handelsblad.
  • In maart 2019 verscheen het Boekenweekessay Mijn moeders strijd.

Boekenweekessay: Mijn moeders strijd

Mijn moeders strijd beschrijft de onvermoede emancipatiestrijd van Murat Isiks moeder Aynur: van haar geboortedorp Baltaş tot haar jaren in de Bijlmer, waar ze nog altijd woont en werkt. Mijn moeders strijd is een prachtig, ontroerend portret van Isiks moeder, zijn inspirator en grote voorbeeld.